آخرین بخشی‏ها

بخشی‏‏ها گروهی از هنرمندان خراسانی هستند که مردم معتقدند پروردگار هنر را به این گروه از مردمان خود بخشیده و بیش از مردمان عادی هنر به وجودشان جاری ساخته است. آنها هنرمندانی هستند که خود شعر می‏گویند، آواز می‏خوانند، داستان روایت می‏کنند، نمایشِ داستان را اجرا می‏کنند، ساز می‏نوازند و حتی خود سازشان را می‏سازند و چه نام زیبایی مردم خراسان برای این هنرمندان انتخاب کرده‏اند، بخشی، کسی که خدا وجودش را با هنر مانوس ساخته و گوشه‏ای از کمالات خود را به او بخشیده است.
یکی از آخرین بخشی‏ها را می‏توان پدر عود ایران، استاد منصور نریمان دانست که خدا علاقه‏ی ویژه‏ای به او دارد و هنر در وجود این استاد بزرگ اخلاق در موسیقی ایرانی جاریست. از هنرهایی که خداوند به نریمان بخشیده می‏توان به شعر، نقاشی، خطاطی، عکاسی، نوازندگی، آهنگسازی، ساز سازی و آوازخوانی اشاره نمود. علاوه بر این کسانی که از نزدیک با استاد خاطره‏ای دارند می‏دانند که بارزترین هنر نریمان انسانیت است.

پدر عود ایران

اسکندر ابراهیمی زنجانی که بعدها نام هنری‏اش را به نریمان تغییر داد در سال 1314 در مشهد متولد شد. پدرش که مردی هنرمند بود و خود سه‏تار و تار و نی را به خوبی می‏نواخت از همان دوران کودکی او را تحت آموزش خود گرفت و وی را با ردیف‏ها و گوشه‏های موسیقی ایرانی آشنا کرد و نواختن سه تار را به او آموخت. وی از سن چهارده سالگي همكاري خود را با راديو مشهد به عنوان تكنواز موسيقي آغاز کرد و پس از تسلط كافي بر شيوه نوازندگي عود، در بعضي برنامه ها به اجراي موسيقي با اين ساز پرداخت. پس از مدتي همكاري با راديو مشهد، به شيراز نقل مكان کرد و به مدت چهار سال فعاليت و همكاري خود را در زمينه موسيقي و اجرا با راديو شيراز ادامه داد.

روز‏به‏روز علاقه‏ی ایشان به ساز عود بیشتر می‏شد تا جایی که این ساز را به تار مقدم دانسته و وقت بیشتری را صرف این ساز اصیل ایرانی کردند. از همان راديو شيراز بود كه صداي ساز ايشان به گوش استادان موسيقي وقت در تهران رسيد و از وي دعوت به عمل آمد تا با راديو تهران همكاري كند. تسلط وی به نوازندگی این ساز اساتید موسیقی آن زمان را متعجب ساخته بود زیرا تا آن زمان کسی فکر نمی‏کرد که با ساز عود هم بتوان تمام ردیف‏های موسیقی ایرانی را اجرا کرد. استاد نریمان با اجراهای موفق خود ثابت کرد که چنین نیست و ساختمان و صدادهندگی این ساز هیچ مغایرتی با موسیقی اصیل ایرانی ندارد و این مساله به شیوه و سبک نوازندگی هر ساز بستگی دارد. از آن زمان بود که ایشان به عنوان تکنواز رسمی رادیو در کنار اساتید دیگر نظیر جلیل شهناز، فرهنگ شریف، پرویز یاحقی و دیگر تک نوازان آن دوره به فعالیت خود ادامه داد.

بعد از این موفقیت بود که از طرف هنرستان موسیقی در سال 1341 از ایشان برای تدریس تخصصی ساز عود دعوت به عمل آمد (پیش از آن عود به عنوان ساز دوم در هنرستان موسیقی تدریس می‏شد). از همان سال شاگردانی به طور تخصصی به یادگیری عود پرداختند و با زحمات استاد نریمان به بهترین نحو و با تسلط کامل دوره هنرستان را به پایان رساندند و وارد عرصه موسیقی شدند. در خلال همین تدریس بود که استاد به کمبود یک متد خاص در شیوه نوازندگی عود پی بردند و تصمیم به نگاشتن کتابی برای تدریس این ساز گرفتند و کم‏کم تمرین‏ها و آهنگ‏های مناسب این کتاب را نوشتند و هم زمان به شاگردان خود تدریس کردند. این کتاب با نام "شیوه بربت نوازی" در سال 1372 همراه با دوره عالی که شامل پنج اتود متنوع است به چاپ رسید. از تالیفات دیگر استاد می‏توان به کتاب "42 قطعه برای عود" و "ردیف موسیقی ایرانی برای بربت" اشاره کرد.

منصور نریمان علاقه فراوانی به عود یا بربت که سازی ایرانیست و از ایران به سایر کشور های جهان رفته دارد و کوشش فراوان نمود تا این ساز و نواختن آن را احیاء کند و آن را به صورت تکنوازی در آورد و شاگردان خوبی نیز در این راه تربیت کرد که از آن جمله می‏توان به محمد فیروزی، حسین بهروزی‏نیا، علی پژوهشگر، نگار بوبان و شهرام غلامی، اشاره نمود. منصور نریمان می‏گوید: "کلاس اول دبیرستان بودم که به نواختن دستگاه‏ها و گوشه‏های موسیقی تا اندازه‏ای آشنایی پیدا کرده بودم ولی از نت بی‏اطلاع بودم و در مشهد هم در آن زمان کسی نبود که به من کمک کند و نت را بیاموزد، لذا نامه‏هایی به هنرستان عالی موسیقی به استاد خالقی نوشتم و مشکل خود را با ایشان در میان نهادم. در نامه‏هایی که برای این استاد بزرگوار فرستادم، پس از تشکر فراوان از لطف آن مرد هنرمند و هنردوست، خواستار گردیدم که از طریق مکاتبه نت را به من بیاموزد و استاد هم یک قطعه عکس امضا شده خود و دو جلد کتاب دستور تار و سه‏تار از دوره اول و دوم هنرستان تالیف آقایان: موسی معروفی و نصرالله زرین‏پنجه را که با رعایت کامل نظریات استاد علینقی وزیری چاپ شده بود برایم فرستادند که هنوز آنها را دارم و برایم بسیار عزیز می‏باشند و تا عمر دارم مدیون این استاد بی‏نظیر و عالیقدر خواهم بود".

تواضع، صبر، خوشرويي و مردمداري از خصوصيات بارز استاد نريمان است. خصوصياتي كه شرط اول هنرمند شدن و از همه مهمتر «هنرمند ماندن» است. منصور نریمان کنسرت های فراوانی جهت موسسات فرهنگی، هنری و عام المنفعه اجرا کرده که بیشتر آنها در بیمارستان ریوی شیراز بوده و بسیاری از هزینه‏های متفرقه آن را خودش متقبل می‏شده است. وی جهت شناساندن هر چه بیشتر موسیقی اصیل ایران و ساز عود که یکی از باستانی‏ترین سازهای ایرانی است مسافرت های متعددی به کشورهای مختلف نمود و آهنگ‏های بسیاری ساخت که یکی از آنها " لالایی" نام داشت که برای دخترش ساخته و سال‏ها در آخر هر برنامه قصه شب رادیو پخش می‏گردید. وی در سال 1336 ازدواج نمود و ثمره ازدواج وی یک پسر و سه دختر می‏باشد.

برگرفته از وبلاگ «بربت‏نواز»
www.Barbatnavaz.blogfa.com